Yirmi yaş dişleri genellikle 17–25 yaş arasında sürer ve ağızdaki son dişlerdir. Çenede yeterli yer olduğunda sorunsuz biçimde sürüp işlev görebilirler. Ancak çoğu kişide yer darlığı nedeniyle kısmen ya da tamamen gömülü kalırlar. Bu da sık sorulan bir soruyu beraberinde getirir: Çekilmeli mi?
Çekim gerektirebilecek durumlar
- Yarı sürmüş dişin çevresinde tekrarlayan iltihap ve şişlik (perikoronit)
- Yirmi yaş dişinin önündeki azı dişinde çürük ya da kök erimesi
- Gömülü diş çevresinde kist gelişimi
- Çürük ve temizlenemeyen yirmi yaş dişi
- Ortodontik ya da protetik tedavi planına engel oluşturması
İzlenebilecek durumlar
Kemik içinde tamamen gömülü, çevresinde herhangi bir lezyon bulunmayan ve komşu dişe zarar vermeyen yirmi yaş dişleri düzenli kontrollerle izlenebilir. Tamamen sürmüş, karşısındaki dişle kapanışa katılan ve temizlenebilen yirmi yaş dişleri de diğer dişler gibi korunabilir.
Tomografi neden isteniyor?
Alt çenedeki yirmi yaş dişlerinin kökleri, alt dudak ve çenenin duyusunu sağlayan sinirin geçtiği kanala yakın olabilir. Panoramik röntgende bu yakınlığa işaret eden bulgular varsa üç boyutlu tomografi istenir. Tomografi, kök ile sinir kanalı arasındaki ilişkiyi milimetrik olarak gösterir ve cerrahi planlamaya yön verir.
Operasyon günü
İşlemlerin büyük bölümü lokal anestezi ile yapılır. Diş eti açılır, gerekirse diş parçalara ayrılarak çevre kemik en az zarar görecek şekilde çıkarılır ve bölge dikilir. Yoğun kaygı yaşayan hastalarda ya da birden fazla dişin aynı seansta alınacağı durumlarda ameliyathaneli şubelerimizde sedasyon seçeneği değerlendirilebilir.
Sonraki günler
İlk 2–3 gün şişlik ve ağız açmada kısıtlılık olağandır. Şişlik genellikle ikinci ya da üçüncü gün en belirgin hâline ulaşır, sonra azalır. İlk gün aralıklı soğuk uygulama, ılık ve yumuşak beslenme, sigaradan uzak durma ve ağzı kuvvetle çalkalamama önerilir.
- Artan ağrı ve kötü koku üçüncü günden sonra başlarsa (kuru soket şüphesi) kliniğe başvurun
- Ateş, artan şişlik ya da durmayan kanamada beklemeyin
- Dikiş alımı genellikle 7–10 gün sonradır
Yaşın etkisi
Gençlerde kökler henüz tam gelişmemiş ve kemik daha esnek olduğundan iyileşme çoğu zaman daha hızlıdır. Bu, şikâyeti olmayan her genç için çekim gerektiği anlamına gelmez; ancak çekim gerekeceği öngörülen dişlerde zamanlamanın önemini gösterir. Kararı muayene ve görüntüleme bulgularıyla birlikte vermek en doğrusudur.
Üst çene yirmi yaş dişleri
Üst çenedeki yirmi yaş dişleri çoğunlukla sinüs tabanına yakındır ancak alt çenedekilere göre daha kolay çıkarılır. Yanağa doğru eğik sürdüklerinde yanak ısırmasına ve yemek birikmesine yol açabilirler. Karşısında çiğneme yapacağı bir diş bulunmayan üst yirmi yaş dişi uzayarak kapanışı bozabilir; bu durum da çekim kararında dikkate alınır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için hekiminize başvurunuz.